حضور زنان در عرصه علم و فناوری؛ ظرفیتی برای معرفی الگوی تمدن اسلامی

به گزارش رواج۲۴؛به نقل از سراج۲۴، سید احمد فاضل‌زاده حقیقی، استاد مهندسی مکانیک دانشگاه شیراز، استاد نمونه کشوری و پژوهشگر حوزه جهان اسلام، با اشاره به ظرفیت‌های گسترده کشورهای اسلامی در حوزه علم و فناوری اظهار کرد: حوزه علم و فناوری از جمله زمینه‌هایی است که به دلیل اشتراک موضوعات و نیازهای مشترک، می‌تواند بستر مناسبی برای توسعه ارتباطات و همکاری میان کشورهای اسلامی باشد.

وی افزود: تبادل اطلاعات، دانش و دستاوردهای علمی، علاوه بر آثار مستقیم در توسعه علمی، نوعی ابزار نرم فرهنگی به شمار می‌رود که می‌تواند در بلندمدت زمینه‌ساز تقویت روابط میان کشورهای مسلمان شود.

همکاری علمی؛ بستری برای تقویت ارتباطات جهان اسلام

این استاد دانشگاه با اشاره به ظرفیت جمعیتی جهان اسلام تصریح کرد: کشورهای اسلامی در مجموع حدود دو میلیارد نفر جمعیت دارند، اما با وجود این ظرفیت گسترده، سهم و شناخت آنها از تولید علم در جهان همچنان با ظرفیت‌های موجود فاصله دارد.

فاضل‌زاده حقیقی با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در میان کشورهای اسلامی از جایگاه علمی قابل توجهی برخوردار است، خاطرنشان کرد: ایران می‌تواند در این زمینه نقش محوری ایفا کند و با گسترش همکاری‌های دانشگاهی و علمی، زمینه تبادل تجربیات و انتقال دستاوردهای علمی را میان کشورهای مسلمان فراهم آورد.

حضور زنان در عرصه علم؛ ظرفیتی برای معرفی الگوی اسلامی

وی در ادامه، با اشاره به تفاوت نگاه تمدن اسلامی و تمدن غربی به موضوع حقوق زنان و جایگاه اجتماعی آنان، به ظرفیت‌های شکل‌گرفته در جمهوری اسلامی ایران در این حوزه پرداخت و گفت: طی پنج دهه گذشته و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، حضور زنان در عرصه‌های مختلف، به‌ویژه حوزه علم و فناوری، چشمگیر بوده است.

استاد دانشگاه شیراز با اشاره به شاخص‌های حضور زنان در عرصه آموزش عالی و فعالیت‌های علمی اظهار کرد: آمارها و شواهد موجود نشان می‌دهد که زنان در جمهوری اسلامی ایران در زمینه ورود به دانشگاه‌ها و مشارکت در فعالیت‌های علمی و پژوهشی از حضور قابل توجهی برخوردارند.

وی ادامه داد: این ظرفیت می‌تواند به‌عنوان الگویی برای معرفی توانمندی‌های زنان در جوامع اسلامی مورد توجه قرار گیرد و نشان دهد که حضور علمی و اجتماعی زنان در چارچوب ارزش‌های اسلامی نیز امکان‌پذیر است.

فاضل‌زاده حقیقی با اشاره به انتقاداتی که درباره وضعیت زنان در کشورهای اسلامی مطرح می‌شود، خاطرنشان کرد: یکی از موضوعاتی که همواره در انتقاد از کشورهای اسلامی، به‌ویژه جمهوری اسلامی ایران، مورد توجه قرار می‌گیرد، مسئله محدودیت‌های زنان است؛ در حالی که شاخص‌های علمی و آموزشی و میزان مشارکت آنان در دانشگاه‌ها و عرصه‌های علمی می‌تواند تصویری روشن‌تر از ظرفیت‌های موجود ارائه دهد.

تجربه اتحادیه اروپا و ضرورت توجه به شرایط جهان اسلام

این پژوهشگر حوزه جهان اسلام در بخش دیگری از این گفت‌وگو، درباره امکان الگوبرداری کشورهای اسلامی از تجربه شکل‌گیری اتحادیه اروپا برای ایجاد ساختاری مشترک در جهان اسلام گفت: کشورهای اروپایی طی فرایندی پیچیده و در طول زمان توانستند به تشکیل اتحادیه اروپا دست پیدا کنند، اما شرایط کشورهای اسلامی از نظر تنوع دیدگاه‌ها، مسائل سیاسی و میزان همگرایی با یکدیگر تفاوت‌هایی دارد.

وی با اشاره به موانع موجود در مسیر همگرایی کشورهای اسلامی اظهار کرد: یکی از مشکلات قابل توجه جهان اسلام، تأثیرپذیری برخی کشورهای اسلامی از کشورهای غربی است که این مسئله می‌تواند روند نزدیک شدن دیدگاه‌ها و دستیابی به توافق‌های مشترک را با دشواری مواجه کند.

فاضل‌زاده حقیقی افزود: البته پس از پیروزی انقلاب اسلامی، تشکل‌ها و مجموعه‌های مختلفی از جمله مجمع تقریب مذاهب اسلامی شکل گرفته‌اند و فعالیت‌های گسترده‌ای برای تقویت ارتباطات و نزدیکی میان مسلمانان انجام شده است؛ با این حال، ایجاد ساختاری در سطح اتحادیه‌های منطقه‌ای و با کارکردی مشابه اتحادیه اروپا، به مقدمات و تحولات اساسی‌تری نیاز دارد.

همگرایی پایدار؛ از همکاری فرهنگی تا تحول در روابط کشورهای اسلامی

وی با تأکید بر اینکه تشکیل اتحادیه‌ای فراگیر میان کشورهای اسلامی در کوتاه‌مدت و میان‌مدت با دشواری‌هایی همراه است، تصریح کرد: تحقق چنین ساختاری مستلزم آن است که کشورهای اسلامی در زمینه دیدگاه‌ها و رویکردهای خود به سطح قابل قبولی از همگرایی برسند و زمینه‌های لازم برای همکاری‌های مشترک فراهم شود.

این استاد دانشگاه ادامه داد: در شرایط فعلی، توسعه همکاری‌های فرهنگی و علمی می‌تواند مسیر عملی‌تری برای نزدیک شدن کشورهای اسلامی باشد؛ چراکه این نوع ارتباطات به‌تدریج زمینه شناخت متقابل، اعتمادسازی و تقویت اشتراکات میان ملت‌های مسلمان را فراهم می‌کند.

فاضل‌زاده حقیقی با اشاره به ضرورت عبور کشورهای اسلامی از شرایط و چالش‌های موجود خاطرنشان کرد: اگر جهان اسلام بتواند با موفقیت از این مرحله حساس عبور کند، پیام انقلاب اسلامی با قدرت بیشتری به کشورهای اسلامی منتقل خواهد شد.

وی در پایان با اشاره به شکل‌گیری گرایش‌هایی به انقلاب اسلامی در برخی کشورهای غیرمسلمان نیز گفت: ظرفیت‌های موجود در جهان اسلام و حتی خارج از آن نشان می‌دهد که زمینه‌هایی برای توسعه ارتباطات و تعاملات بیشتر وجود دارد و می‌توان با تقویت همکاری‌های علمی، فرهنگی و دانشگاهی، این ظرفیت‌ها را در مسیر همگرایی و نزدیکی ملت‌ها به کار گرفت.