بررسی ادعای فیدان درباره حمله اسرائیل به ایران

سرویس راستی‌آزمایی، پایگاه تحلیلی_خبری رواج۲۴، در روزهای اخیر، برخی از رسانه‌های خبری با استناد به مصاحبه هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در جریان سفرش به داووس و گفت‌وگو با «هدلی گمبل» در برنامه On the Record، مجموعه‌ای از نقل‌قول‌ها را منتشر کرده‌اند که در آن‌ها ادعا می‌شود فیدان از «بحران اقتصادی بزرگ در ایران»، «تظاهراتی برخلاف انتظار دیگران» و حتی «نشانه‌هایی از احتمال حمله به ایران، به‌ویژه از سوی اسرائیل» سخن گفته است.

این گزاره‌ها در برخی خروجی‌های خبری به شکلی بازنشر شده که گویی وزیر خارجه ترکیه به‌طور صریح از نزدیک بودن سناریوی درگیری نظامی علیه ایران سخن گفته یا اعتراضات داخلی را در چارچوبی خاص تحلیل کرده است.

اما بررسی دقیق متن و محتوای گفت‌وگوی منتشرشده از این مصاحبه، تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد؛ تصویری که فاصله معناداری با تیترها و جمع‌بندی‌های رسانه‌ای اخیر دارد.

فیدان واقعاً چه گفت؟

مطابق متن کامل گفت‌وگو، هاکان فیدان سخنان خود درباره ایران را با تأکید بر همسایگی و اهمیت ژئوپلیتیکی ایران برای ترکیه آغاز می‌کند. وی تصریح می‌کند که تحولات داخلی ایران صرفاً مسئله‌ای داخلی نیست و به دلیل موقعیت ایران، آثار منطقه‌ای گسترده‌ای دارد. از همین رو، ثبات در ایران را «برای همه ما مهم» می‌داند.

در ادامه، وزیر خارجه ترکیه به‌جای تمرکز بر مفاهیمی مانند «بحران» یا «فروپاشی»، توصیه‌ای کلی به جامعه بین‌المللی مطرح می‌کند: حل‌وفصل اختلافات از مسیر گفت‌وگو و نه زور. فیدان به‌صراحت می‌گوید استفاده از گزینه‌های نظامی یا مداخله خارجی راه‌حل نیست و تجربه‌های گذشته نیز این موضوع را ثابت کرده است.

وی در بخش دیگری از گفت‌وگو، با اشاره به سناریوهای تنش میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران در سال ۲۰۲۵، از احتمال «مداخله جدید» که در برخی محافل واشنگتن مطرح شده، انتقاد می‌کند و آن را ناکارآمد می‌داند. این بخش، همان نقطه‌ای است که برخی رسانه‌ها آن را به‌عنوان «نشانه‌هایی از احتمال حمله به ایران» بازنمایی کرده‌اند؛ در حالی که فیدان نه از تصمیم قطعی برای حمله سخن می‌گوید و نه خود چنین اقدامی را تأیید می‌کند، بلکه برعکس، مستقیماً به دوستان آمریکایی‌اش توصیه می‌کند که به چنین مسیری وارد نشوند.

تحلیل یا هشدار؟

در موضوع اغتشاشات و تظاهرات در ایران، فیدان لحنی تحلیلی و محتاطانه دارد. او اشاره می‌کند که فشارهای خارجی، به‌ویژه تحریم‌ها، آسیب جدی به اقتصاد ایران وارد کرده و همین مسئله، تأمین فرصت‌های اقتصادی برای مردم را دشوار کرده است.

برخلاف آنچه در برخی تیترها آمده، فیدان نه از «تظاهراتی برخلاف انتظار دیگران» به‌عنوان یک گزاره مستقل سخن می‌گوید و نه اعتراضات را مستقیماً به‌عنوان نشانه‌ای از تغییر قریب‌الوقوع ساختار سیاسی ایران معرفی می‌کند. او حتی صراحتاً تأکید می‌کند که معتقد نیست وقایع داخلی یا منطقه‌ای به تغییر رژیم در ایران منجر شود.

ایران، مذاکره و سناریوی فشار

بخش مهم دیگری از سخنان وزیر خارجه ترکیه به موضوع مذاکره بازمی‌گردد. فیدان می‌گوید ایران آماده مذاکره است، اما باید «راه درست مذاکره» پیدا شود. به گفته وی، اگر ایران احساس کند در تنگنا قرار گرفته، خود را برای بدترین سناریو آماده خواهد کرد؛ جمله‌ای که بیش از آنکه هشدار به حمله قریب‌الوقوع باشد، توصیفی از منطق امنیتی بازیگران تحت فشار است.

وی در همین چارچوب تأکید می‌کند که حتی وجود «نیت خالصانه» برای حل مسئله، می‌تواند پنجره‌ای برای فرصت ایجاد کند؛ موضعی که با روایت‌های رسانه‌ای مبتنی بر حتمی بودن درگیری یا جنگ همخوانی ندارد.

جمع‌بندی

بنابراین آنچه از کنار هم گذاشتن این بخش‌ها برمی‌آید، فاصله قابل توجه میان متن مصاحبه هاکان فیدان و برداشت‌هایی است که در برخی رسانه‌ها منتشر شده است. فیدان نه از وقوع حتمی حمله به ایران سخن گفته، نه اعتراضات داخلی را در چارچوبی بحران‌زا و براندازانه تحلیل کرده و نه از سناریوی جنگ به‌عنوان گزینه‌ای مطلوب یا محتمل دفاع کرده است.

در مقابل، وی بر ثبات منطقه، پرهیز از مداخله نظامی، آسیب‌زایی تحریم‌ها و ضرورت گفت‌وگو تأکید دارد. بنابراین، بازنمایی سخنان وزیر خارجه ترکیه به‌گونه‌ای که گویی او از «نشانه‌های حمله به ایران» یا «بحران غیرقابل کنترل داخلی» پرده برداشته، بیش از آنکه بازتاب دقیق مصاحبه باشد، حاصل تیترسازی و گزینش بخشی از مفاهیم در یک چارچوب از پیش‌تعیین‌شده است؛ چارچوبی که با متن کامل گفت‌وگو هم‌خوانی ندارد.

///انتهای پیام