وقتی «حمله در راه است» تبدیل به تیتر ثابت می‌شود

سرویس راستی‌آزمایی، پایگاه تحلیلی_خبری رواج۲۴؛ چند هفته‌ای است که با کوچک‌ترین تجمع صنفی و یا نا‌آرامی‌های پراکنده، همزمان یک موج خبری خاص هم در فضای مجازی فعال می‌شود؛ موجی که تقریباً هر شب با یک تیتر تکراری اما در بسته‌بندی جدید ظاهر می‌شود: «آمریکا از عراق خارج شد»، «ارتش اسرائیل در آماده‌باش کامل»، «هواپیمای سوخت‌رسان وارد آسمان ایران شد»، «سفارت هند هشدار جنگ داد» و حالا هم «اسکای‌نیوز از حمله قریب‌الوقوع آمریکا خبر داد».

این تیترها در ظاهر مستقل‌اند، اما کنار هم یک خط منسجم را شکل می‌دهند؛ خطی که هدفش القای یک فضای دائمیِ آماده‌باش و ناامنی است.

از خروج آمریکا تا طرحی که هرگز وجود نداشت

ادعای «خروج کامل آمریکا از عراق» یکی از نخستین حلقه‌های این زنجیره بود. خبری که با استناد جعلی به پنتاگون و سنتکام منتشر شد، اما هیچ‌کدام از اطلاعیه‌ها و گزارش‌های رسمی وزارت دفاع آمریکا چنین موضوعی را تأیید نکردند.

چند شب بعد، نوبت به «افزایش سطح آمادگی ارتش اسرائیل به نقل از معاریو» رسید. بررسی مستقیم وب‌سایت Maariv، تایمز اسرائیل، یدیعوت آحارونوت، Ynet و حتی سایت رسمی ارتش نشان داد که هیچ خبر رسمی جدیدی درباره افزایش سطح آمادگی منتشر نشده است.

تنها منبعی که چنین ادعایی را مطرح کرده، یک رسانه کردی سوریه بود؛ منبعی غیررسمی که از طرحی به نام «Iron Strike» سخن گفته، طرحی که در هیچ منبع عبری‌زبان معتبری ردپایی از آن وجود ندارد.

پروازی که هرگز به مرز نرسید

در ماجرای هواپیمای سوخت‌رسان آمریکایی نیز، تصاویر و اسکرین‌شات‌ها به‌گونه‌ای منتشر شد که گویا این هواپیما وارد آسمان ایران شده است. اما بررسی مسیر پروازی در سایت‌های معتبر رهگیری پرواز نشان داد که هواپیمای مذکور از پایگاه العدید در قطر برخاسته و بدون نزدیک شدن به مرزهای ایران، مجدداً به همان پایگاه بازگشته است.

با این حال، روایت جعلی دقیقاً همان چیزی را برجسته کرد که بیشترین بار روانی را داشت: «ورود به آسمان ایران.»

هشدارهای عادی که ناگهان جنگی می‌شوند

اطلاعیه سفارت هند در ایران نیز یکی دیگر از قطعات همین پازل است. توصیه‌ای معمول به شهروندان برای پرهیز از تجمعات و سفرهای غیرضروری، به‌سرعت به عنوان نشانه‌ای از «سناریوی جنگ» بازنشر شد؛ در حالی که متن کامل این اطلاعیه هیچ اشاره‌ای به وضعیت فوق‌العاده امنیتی یا تحول نظامی خاص نداشت و صرفاً در چارچوب رویه‌های عادی مدیریت ریسک سفر صادر شده بود.

اسکای‌نیوز و یدیعوت؛ نام‌های بزرگی که فقط مصرف روانی دارند

در جدیدترین حلقه این زنجیره، برخی کانال‌ها مدعی شدند اسکای‌نیوز گزارش داده که «به‌زودی حمله نظامی آمریکا علیه ایران انجام می‌شود». بررسی خروجی این شبکه در بازه زمانی ششم ژانویه نشان داد چنین گزارشی اساساً وجود ندارد.

همین الگو در مورد یدیعوت آحارونوت هم تکرار شد؛ جمله‌ای با این مضمون که «اکنون بهترین فرصت برای حمله به ایران است»، بدون آنکه هیچ ردپایی از آن در ynetnews یا ynet.co.il یافت شود.

همزمانی معنادار با اجمعات داخلی

نکته قابل توجه آن است که بخش عمده‌ای از این اخبار جعلی، همزمان با بروز نا‌آرامی‌های پراکنده در برخی نقاط کشور منتشر و پررنگ می‌شود. در این مقاطع، هر بار که فضای عمومی با التهاب‌های اقتصادی و صنفی مواجه می‌شود، خط رسانه‌ای «حمله در راه است» نیز فعال می‌گردد؛ خطی که به‌جای پرداختن به ریشه‌های واقعی مشکلات، تلاش می‌کند ذهن افکار عمومی را از پیگیری مطالبات معیشتی به سمت نگرانی‌های امنیتی سوق دهد و اولویت‌ها را جابه‌جا کند.

پروژه‌ای برای مدیریت ذهن‌ها، نه اطلاع‌رسانی

وقتی این تیترها را کنار هم می‌گذاریم، با یک اشتباه خبری ساده روبه‌رو نیستیم، بلکه با یک خط رسانه‌ای منظم طرفیم؛ خطی که با نسبت دادن اخبار جعلی به رسانه‌های معتبر خارجی، به دنبال ساختن یک احساس دائمیِ «در آستانه جنگ بودن» است.

خطی که نه با اسلحه، بلکه با تیتر و اسکرین‌شات عمل می‌کند و هر شب، کمی از آرامش روانی جامعه را هدف می‌گیرد.

///انتهای پیام