موج‌سازی خبری همزمان با تنش‌های منطقه‌ای

سرویس راستی‌آزمایی، پایگاه تحلیلی_خبری رواج۲۴؛ با افزایش تنش‌های سیاسی در منطقه، همزمان حجم قابل‌توجهی از خبرها و تحلیل‌ها در برخی رسانه‌های فارسی‌زبان و شبکه‌های اجتماعی در حال انتشار است؛ روایت‌هایی که اغلب با لحنی هشداردهنده بازنشر می‌شوند و فضای ذهنی مخاطب را به سمت وقوع رخدادهای فوری و قطعی سوق می‌دهند. بررسی دقیق این موارد اما تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد.

ادعای «محاصره دریایی ایران» از کجا آمد؟

در روزهای اخیر برخی رسانه‌ها مدعی شدند فاکس‌نیوز و پولتیکو از «صدور دستور محاصره دریایی ایران» خبر داده‌اند. پیگیری خروجی رسمی این دو رسانه نشان می‌دهد چنین خبری با این مضمون منتشر نشده است. آنچه در برخی گزارش‌های تحلیلی آمریکایی دیده می‌شود، صرفاً اشاره به بررسی گزینه‌های فشار علیه ایران از سوی دولت آمریکاست؛ موضوعی که در حد سناریوهای مورد بحث مطرح شده و نه به‌عنوان تصمیم اجرایی یا عملیات در حال اجرا اعلام شده است.

در مقابل، محمد اکبرزاده، معاون سیاسی نیروی دریایی سپاه پاسداران، با تأکید بر اشراف کامل ایران بر تحولات دریایی منطقه اعلام کرده کنترل خلیج‌فارس در اختیار ایران است و مدیریت تنگه هرمز با سازوکارهای هوشمند انجام می‌شود. وی همچنین تصریح کرده در صورت استفاده از قلمرو کشورهای منطقه علیه ایران، آن کشورها در جایگاه طرف متخاصم تلقی خواهند شد؛ موضعی که در چارچوب ادبیات رسمی دفاعی جمهوری اسلامی قابل ارزیابی است.

ماجرای ویزای ورزشکاران در روسیه

برخی رسانه‌های فارسی‌زبان مدعی شدند روسیه به دلیل «وضعیت جنگی» از صدور ویزا برای تیم کشتی ایران خودداری کرده است. سفارت روسیه در تهران اما اعلام کرد هم‌زمانی مراجعه نمایندگان فدراسیون با اختلال اینترنت در ایران، باعث بروز مشکل فنی در روند صدور روادید شده است. در این توضیح، دلیل موضوع فنی عنوان شده و اشاره‌ای به تصمیم سیاسی یا امنیتی وجود ندارد.

اطلاعیه ایتالیا؛ خبر جدید یا بازنشر قدیمی؟

خبر مربوط به «اطلاعیه فوری ایتالیا برای تخلیه شهروندانش از ایران» نیز در روزهای اخیر دوباره بازنشر شد. بررسی زمان انتشار نشان می‌دهد این اطلاعیه مربوط به حدود چند هفته قبل بوده و موضوع تازه‌ای محسوب نمی‌شود، اما بدون اشاره به تاریخ اولیه، به‌عنوان خبری جدید دست‌به‌دست شده است.

تکذیب «فرصت ۲۴ ساعته» و شایعه «منطقه حائل»

باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، خبر منسوب به این رسانه درباره «فرصت ۲۴ ساعته ترامپ به ایران» را صراحتاً تکذیب کرد. همچنین در فضای مجازی ادعایی درباره بررسی ایجاد «منطقه حائل» در مرز ترکیه با ایران مطرح شد که دولت ترکیه آن را رد و اعلام کرد هیچ اطلاعاتی درباره چنین طرحی وجود ندارد.

زمان‌سازی برای جنگ

در نمونه‌ای دیگر، ادعای «حمله قطعی آمریکا به ایران در ۳۱ ژانویه» به نقل از «منابع نزدیک به پنتاگون» منتشر شد. مرور رسانه‌های معتبر بین‌المللی از جمله رویترز، آسوشیتدپرس، بی‌بی‌سی و نیویورک‌تایمز نشان می‌دهد هیچ‌یک زمان مشخصی برای اقدام نظامی اعلام نکرده‌اند و گزارش‌ها صرفاً به تحلیل افزایش تنش‌ها محدود بوده است.

تصویری که دوباره زنده شد

تصویری نیز به‌عنوان «فهرست اهداف حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران» بازنشر شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد این تصویر مربوط به ماه‌ها قبل و یک محتوای تحلیلی قدیمی است که اکنون بدون اشاره به تاریخ، مجدداً در حال انتشار است.

جمع‌بندی

مرور این موارد نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از اخبار در حال گردش، یا مبتنی بر گمانه‌زنی‌های تحلیلی است که به‌صورت «خبر قطعی» بازنشر شده، یا محتوای قدیمی است که با برچسب زمانی جدید منتشر می‌شود، یا اساساً از سوی منابع اصلی تکذیب شده است. در چنین فضایی، اتکا به منبع اولیه خبر و توجه به تاریخ انتشار، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.

///انتهای پیام